Wat is imago?

Imago betekent letterlijk vertaald (uit het Latijn) gezicht. Denk aan het Engelse woord image. In onze cultuur staat imago voor het beeld dat we als buitenstaander van iemand vormen. Je zou denken dat dit bepaald wordt door hoe iemand zich toont, maar het wordt zeker zo sterk gevoed door wat we bij die persoon voelen. Hierdoor komt het dat een imago een vertekend beeld is. Denk bijvoorbeeld aan het imago van een ster, dat niet samenvalt met wie die persoon feitelijk is.

Ook binnen een relatie spelen imago’s een rol. We kleuren ze in met oude verlangens. Ze zijn een prachtige bron van aantrekkingskracht. Denk maar aan het gevoel dat je hebt als je tot over je oren verliefd bent. Maar wanneer de ander het door ons geschapen imago niet waarmaakt, voelen we afwijzing en kan er gedoe ontstaan.

Hoe we imago’s maken heeft alles te maken met onze ontwikkeling tot volwassene, waarbij we een aantal invloeden kunnen onderscheiden.

Allereerst worden we gedreven door de behoefte om in een groep opgenomen te worden. We streven naar verbinding om ons veilig te voelen.

Deze overlevingseis is zo sterk, dat het evolutionair oudste gedeelte van onze hersenen, het reptielenbrein, dat gericht is op het herkennen van gevaar, bij een gevoel van afwijzing alarm slaat. Het werkt samen met het wat jonger gedeelte (het apenbrein) dat onze gevoelens regelt. En met het nieuwste gedeelte, de schors, dat ons intelligentie, geheugen, bewustzijn en de mogelijkheid om impulsen te beheersen biedt.

Ook ons socialisatieproces staat in dienst van verbindend gedrag. Het is ingericht om af te stemmen. Meteen vanaf onze geboorte zenden we signalen. We laten door te lachen zien dat we contact voelen. Maar als we dorst of honger hebben gaan we huilen. Zo nodig schroeven we het volume nog een beetje op. We merken welk gedrag geaccepteerd wordt en ertoe leidt dat onze behoeftes vervuld worden. Al doende ontwikkelen we overtuigingen over wat we zouden moeten denken, doen, voelen en ervaren. Die blijven ons hele leven van invloed.  Zelfs nog als we er op een gegeven moment bewust afstand van nemen.

Maar we zijn niet alleen afgestemd. In onze psychologische ontwikkeling ontwikkelen we eigenheid. De manier waarop we vallen en weer opstaan in onze tocht naar volwassenheid geeft kleur aan onze persoonlijkheid. We ontwikkelen talenten, maar ook eigen manieren om met de pijn van afwijzing of krenking om te gaan.

Terug nu naar de aanwezigheid van imago binnen onze relaties. Die is een gegeven. Samenzijn en samenwerken is de kunst om als personen met hoop, verlangens en vrees volwassen verhoudingen te realiseren. Als gevoelens of behoeften een stoorzender worden, de stress toeneemt en conflicten ontstaan, kun je met bewuste communicatie contact herstellen en verbinding voeden.

Stress communicatie   -                       Bewuste communicatie (dialoog)

Je spreekt in jij-taal             -                                                Je spreekt in ik-taal

Je beschuldigt                       -                                                Je zegt wat er van binnen is

Je over/onder-reageert    -                                               Je uit je pijn en je behoefte

Je reageert vanuit je reptielenbrein                        - Je reageert vanuit je hersenschors